Γίναμε όλοι Ρόμα;

33

Γράφει ο Βαγγέλης Μανωλόπουλος

Μετά την επιτυχία της Ρόμα με τη νίκη-πρόκριση απέναντι στην Μπαρτσελόνα, τα social media γέμισαν από εφήμερους οπαδούς της ιταλικής ομάδας όπως επίσης και «ρομαντικούς του ποδοσφαίρου» που μιλούσαν για ποδοσφαιρική δικαιοσύνη και επιστροφή στα «όμορφα χρόνια του ποδοσφαίρου».

Είναι όμως έτσι;

Όπως και στην περίπτωση της Λέστερ, που πριν δύο χρόνια κατέκτησε το αγγλικό πρωτάθλημα, έτσι και πρόσφατα το φίλαθλο κοινό γοητεύτηκε από την επίκρατηση του αδύναμου απέναντι στον δυνατό, και όπως γίνεται στις περισσότερες των περιπτώσεων υπάρχει επιστημονική εξήγηση γύρω από το τι έκανε τον γράφοντα, όπως και πολλούς ακόμη υποθέτω φιλάθλους, να πεταχτεί από τον καναπέ στην κεφαλιά του Μανωλά.

Στο χώρο της αθλητικής ψυχολογίας, έχουν αναπτυχθεί πολλές θεωρίες για την τάση να υποστηρίζουμε τον πιο αδύναμο. Αναζητώντας κανείς στο διαδίκτυο θα βρει τον γερμανικό όρο schadenfreude που, αν και δεν έχει μετάφραση στην αγγλική γλώσσα, είναι ταυτόσημο με την ἐπιχαιρεκακία, όπως ορίστηκε από τον Αριστοτέλη.

Με απλά λόγια, μιλάμε για την άντληση ευχαρίστησης από τον πόνο ή στην προκειμένη από την ήττα του άλλου. Το γιατί όμως αντλούμε αυτή την ευχαρίστηση όταν κερδίζει το αουτσάιντερ έχει δύο διαφορετικές εξηγήσεις:

Βλέποντας τον αθλητισμό ως μια μικρογραφία της κοινωνίας και μιλώντας για συμβολική νίκη μέσω του αθλητισμού θέλουμε να έχουμε αυτό που δεν υπάρχει στην καθημερινότητα, όπως ισότητα.
Το να κερδίζει δηλαδή η Ρόμα 3-0 και να αποκλείει την Μπαρτσελόνα, δεν αλλάζει κάτι στην καθημερινότητά μας, μας υπενθυμίζει όμως ότι όταν κάποιος προσπαθεί και πιστεύει σε αυτό που θέλει να πετύχει τότε όλα μπορούν να συμβούν. Κι εφόσον συμβαίνουν στον αθλητισμό, μπορούν να συμβούν και στους υπόλοιπους τομείς της ζωής μας.

Σ΄ αυτό το σημείο να επισημάνω ότι η χαρά μας δε θα ήταν η ίδια αν για παράδειγμα η Παρί Σεν Ζερμέν είχε αποκλείσει την Ρεάλ Μαδρίτης στον προηγούμενο γύρο. Σε σχετικές μελέτες, όταν ομάδες έχουν διαθέσει πακτωλό χρημάτων και ακόμη παραμένουν αουτσάιντερ, τότε οι συμμετέχοντες στην έρευνα τείνουν να μην τις υποστηρίζουν. Σύμφωνα με τις ίδιες μελέτες το σκεπτικό γύρω από αυτό είναι απλό, αν έχεις τα λεφτά να αγοράσεις την επιτυχία και δεν τα καταφέρνεις τότε είναι δικό σου πρόβλημα.

Η δεύτερη εξήγηση αφορά στις προσδοκίες που έχουμε παρακολουθώντας ένα αθλητικό γεγονός. Υποστηρίζοντας το αουτσάιντερ είμαστε προετοιμασμένοι για το ανεπιτυχές αποτέλεσμα και στις περισσότερες των περιπτώσεων αρκούμαστε στη προσπάθεια που καταβάλλουν οι αθλητές. Όταν όμως έρχεται η ανέλπιστη επιτυχία, τότε η χαρά μας είναι πολύ μεγαλύτερη από τη χαρά που θα νιώθαμε αν υποστηρίζαμε το φαβορί κι επιβεβαίωνε τα προγνωστικά.

Το να υποστηρίζει κανείς το αουτσάιντερ είναι μία κατάσταση στην οποία η λύπη της αποτυχίας είναι πολύ μικρότερη συγκριτικά με τη χαρά της επιτυχίας, ενώ το ακριβώς αντίθετο θα συμβαίνει όταν υποστηρίζουμε το φαβορί.

Επειδή, βέβαια, οι καταστάσεις δεν έχουν ποτέ μίαν μόνο όψη…

Αλήθεια, πότε χαρήκατε τελευταία φορά που ένα αουτσάιντερ κέρδισε την αγαπημένη σας ομάδα; Μάλλον ποτέ είναι η σωστή απάντηση κι η εξήγηση για αυτό έγκειται στο ότι η ανάγκη για «ποδοσφαιρική δικαιοσύνη» μετριάζεται όταν μπαίνει στην εξίσωση η επιτυχία της ομάδας μας και κατ’επέκταση, σύμφωνα με την θεωρία της συμβολικής νίκης, η δική μας. Αλλά έτσι δεν συμβαίνει και στη ζωή;

 


* Βαγγέλης Μανωλόπουλος
Ψυχολόγος/Αθλητικός Ψυχολόγος, MSc.
Υποψήφιος Διδάκτωρ Παν. Αθηνών
ENYSSP Greece Country Rep
Tηλ.: 6945582428